Turcy Meschetyńscy

3 lata temu (10 lutego 2016)

Turcy Meschetyńscy. Nadrabiam niesamowitą historię małego (około pół milionowego) narodu. I zgadza się, kilka lat temu sam nie miałem pojęcia o jego istnieniu. Na dole linki do wikipedii.

Plemiona turkijskie (ew. turskie) najechały wraz z Mongołami tereny dzisiejszej Azji Środkowej, Persji, Zakaukazia i Anatolii około X-XII wieku tworząc wtedy na gruzach Imperium Arabskiego i Persji Samanidów jedno z najpotężniejszych ówczesnych imperiów – Imperium Turków Seldżuckich. Do dzisiaj bardzo wyraźnie widać turkijski przepływ od Syberii po Bułgarię i Gagauzję. W różnych okresach w różne miejsca lądowały plemiona turkijskie. W ramach XVI wiecznych najazdów na dzisiejszą Gruzję (która to wcześniej legła w gruzach w XIV wieku po krwawych najazdach Tamerlana po których już nigdy się nie podniosła) w Meschetii – regionie na południu Gruzji na wschód od nadmorskiej Adżarii pojawili się Turcy, od miejsca nazywani Turkami Meschetyńskimi.

Przeskakujemy.

Podczas II Wojny Światowej sowiecka Rosja postrzegała wiele narodów za potencjalną V Kolumnę. Czasem słusznie, czasem mniej słusznie, jednak zawsze stosując politykę odpowiedzialności zbiorowej.

W 1944 odbyły się deportacje: Inguszów, Czeczenów, Tatarów Krymskich, Karaczajów, Kałmuków, Karakałpaków i wielu innych pomniejszych narodowości. Najsłynniejsze to oczywiście Czeczeni i Tatarzy Krymscy. Polacy też się załapali. Ogólnie w okresie zawieruchy wojennej politbiuro dokonywało gigantycznych transferów ludności, głównie do Azji Środkowej gdzie dzisiaj mimo licznych powrotów nadal można spotkać najmniej spodziewane tam ludy.

I tak też, bez oficjalnego uzasadnienia, bez żadnej winy nastąpiła deportacja 115 tysięcy Turków Meschetyńskich. Dlaczego ich deportowano mimo, że niczym nie zawinili? Stalin przygotowywał się do wysunięcia żądań względem Turcji o Kars, Artvin i Ardahan na podstawie całkiem niedawnych granic imperium carskiej Rosji, które to właśnie tam sięgały. Wszelkie narody turkijskie zostały odgórnie uznane za niebezpieczne dla tych planów więc zdecydowano się prowizorycznie wyeliminować problem zgodnie z zasadą: „nie ma człowieka nie ma problemu”. Prawie połowa deportowanych Turków nie przeżyła deportacji do Uzbekistanu, głownie do gęsto zaludnionej Kotliny Fergańskiej podzielonej między Uzbekistan, Kirgistan i Tadżykistan (z przewagą Uzbekistanu).

Sytuacja ustabilizowała się aż do Pierestrojki. W 1989 Uzbecy czując jak wiele innych narodów powiew wolności i suwerenności zaczęli napadać na Turków Meschetyńskich w przeludnionej Kotlinie Fergany gdzie każdy kawałek ziemi jest wykorzystywany. Byłem, faktycznie Fergana to praktycznie nieprzerwane zabudowania, pola, sady. Ile Turków wymordowano? Nie wiadomo. Kiedyś poznaliśmy człowieka służącego w MVD, który był w ramach sił próbujących ustabilizować zamieszki. Mówił, że nic nie byli w stanie zrobić, a Uzbecy zarzynali Turków w swoim dawnym historycznym stylu. Ciała leżały po ulicach, a domy były rabowane.

Około 70 tysięcy Turków Meschetyńskich odnalazło schronienie w Azerbejdżanie gdzie jak już pisałem obok Azerów z Armenii i Karabachu wylądowali w obozach dla (prawdziwych) uchodźców.

A Uzbecy? Byli bezkarni. Historia ich sama osądziła i wydała wyrok. W 1990 i 2010 w kirgiskiej części Kotliny Fergańskiej odbyły się etniczne starcia między Uzbekami i Kirgizami, w których to Uzbecy jako mniejszość byli skazani na porażkę. W 2010 Kirgizi oskarżyli ich o kolaborację z obaloną władzą. Zmusili (tymczasowo) ponad 200 tysięcy Uzbeków z Oszu i Dżalalabadu do ucieczki, kilka tysięcy z nich zabili. Ilu dokładnie? Moi drodzy to Azja Środkowa. Tam ludzkie życie kosztuje, dwa, może trzy granaty. Może ręczne, może owoce, w zależności od inflacji…

Większość wróciła jednak ślady dawnej rozprawy nadal można dostrzec.

Linki:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Samcche-D%C5%BCawachetia
https://en.wikipedia.org/wiki/Meskhetian_Turks
https://en.wikipedia.org/wiki/Samanid_Empire
https://en.wikipedia.org/wiki/Seljuk_Empire
https://en.wikipedia.org/…/Population_transfer_in_the_Sovie…

https://en.wikipedia.org/wiki/Osh_riots_(1990)
https://en.wikipedia.org/…/2010_South_Kyrgyzstan_ethnic_cla…